Pleisters op het asfalt (23 december)

Soms valt het contrast je opeens op: het contrast van enerzijds de funky, fijne kersthits – op de radio, in de winkels en op Spotify – en anderzijds de rauwheid, het ongemak van Advent. Het verschil tussen de feelgood-vibes van Mariah Carey, Ariana Grande en vele anderen, en de woorden van mensen die middenin de shit van het leven staan, zien wat daar allemaal gebeurt en dat benoemen. Zoals profeten dat doen. En ja, dat kan onder je huid kruipen. Het kan je irriteren, frustreren, gevoelens van schaamte en onmacht oproepen.

Maar die stem moet blijven klinken. Die stem die zegt waar mensen de plank misslaan, waar onze samenleving uit de maat loopt, waar de maat vol is en het zo niet meer kan en niet meer mag. En zeggen dat het anders moet is één, maar zelf anders dóén, dat is misschien nog wel veel moeilijker. En zelfs als dat lukt, voelt het als een druppel op een gloeiende plaat.

Ik moest denken aan het asfalt dat je soms ziet. Bij mijn ouders thuis stond een rij bomen die er met het onkruid dat daar omheen stond, voor zorgden dat het asfalt langs de weg openbrak. Frappant is dat: asfalt heeft de capaciteit om duizenden vrachtwagens van duizenden kilo’s jarenlang te dragen. Niet kapot te krijgen, zou je zeggen. En tegelijkertijd kan het openbreken door een kleine twijg.

Als ik kijk naar mijn leven, het leven van mensen om mij heen of alles wat er speelt in onze samenleving, in deze wereld, dan zie ik op allerlei plekken gescheurd asfalt. Op allerlei plekken is het idee van een gladde, sterke laag opengebroken. Systemen, waarden, ideeën, levensovertuigingen, ze moeten wijken voor de zachte werkelijkheid dat er scheuren in kunnen komen. Soms gebeurt dat door onkruid, door de donkere, slechte dingen die gebeuren, die korte metten maken met de maakbaarheid van het leven. Je kunt hard je best doen om gezond te leven tot opeens die ziekte wordt geconstateerd. Je zet je jarenlang trouw in voor een bedrijf of een taak en van de ene op de andere dag wordt je op straat gezet, want bezuiniging of reorganisatie. Relaties waar alles goed lijkt te zijn, beginnen opeens scheuren te vertonen. Misschien herken je daar wel iets van. 

Het is bijna Kerst. Met de bijbehorende kerstsfeer, Mariah Carey, goedgevulde tafels en cadeaus onder de boom. Maar niet alles is opgelost, niet alles is goed. Na de tijd van Advent – uitzien, verwachten, hopen – is Kerst niet een pleister die alle scheuren in het leven dichtplakt. Wat een slecht verhaal zou dat zijn. Maar wat dan wel?

Misschien moeten we Kerst niet zien als pleisters plakken op het asfalt, maar als een uitnodiging om daar iets moois in te zaaien. Violen, sneeuwklokjes, tulpen. Kerst lost de scheuren in het leven niet op, maar is wel een kans om iets nieuws tevoorschijn te laten komen. Om de deuken en krassen in ons leven en onze wereld in een ander licht te zien. Dat juist daar, waar het kapot is, iets moois te laten ontstaan. De scheur is niet weg, maar er komt iets bij. Hoop, schoonheid, nieuw leven. Een klein begin. 

Ik sluit af met een gebed: 

Goede God, U komt dichtbij in onze wereld, met alle donkerheid, pijn en scheuren die daar zijn. U kent ze en kwam om daar iets nieuws te maken. Help ons om te zien waar u hoop, licht en vrede geeft. Amen.